นี่อาจไม่ใช่โรคที่จะมีการรักษาแบบเฉพาะเจาะจง แต่อาจเป็นอาการที่ส่งผลเสียต่อสุขภาพของเราได้ในระยะยาว คุณเคยมีความรู้สึกไม่พอใจในตัวเองบ้างรึเปล่า หากมีอาการแบบนี้เราควรจะจัดการกับมันยังไงดี ผศ. พญ.ทานตะวัน อวิรุทธ์วรกุล ภาควิชาจิตเวชศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล ระบุถึงอาการในลักษณะนี้ว่า การรู้สึกไม่ค่อยดีกับตัวเอง ไม่ชอบตัวเอง ไม่ค่อยภูมิใจในตัวเอง ขาดความเชื่อมั่น ขาดความศรัทธา ไม่เห็นคุณค่า หรือเคารพตัวเองเลย ถือได้ว่าเป็นลักษณะของผู้ที่มีภาวะ ความพึงพอใจในตนเองต่ำ โดยสามารถแสดงออกมาได้หลากหลายรูปแบบ

ผลกระทบที่อาจเกิดจากความรู้สึก ‘ไม่พอใจในตัวเอง’

ผู้ที่มีการไม่พอใจในตัวเอง หรือมีความพึงพอใจในตัวเองต่ำ (Low Self-esteem) อาจส่งผลให้เกิดกระทบในด้านต่าง ๆ ดังนี้

  • มีปัญหาในความสัมพันธ์กับผู้คนรอบข้าง มักจะเก็บความรู้สึกแย่ ๆ ของตัวเองเอาไว้ จนอาจเกิดเป็นปัญหาร้ายแรงตามมาได้ภายหลัง
  • เก็บตัว หลีกเลี่ยงการมีปฏิสัมพันธ์กับคนอื่น
  • ไม่ชอบตัวเอง ดูถูกตัวเอง สุขภาพจิตย่ำแย่
  • กลัวการเริ่มต้นใหม่ ขาดความสามารถในการเริ่มต้นอะไรใหม่ ๆ
  • ไม่กล้าตัดสินใจเพราะกลัวผิดพลาด
  • กดดันตัวเองและคนรอบข้างให้มีความสมบูรณ์แบบอยู่ตลอดเวลา
  • เสี่ยงมีพฤติกรรมที่ทำร้ายตัวเอง เช่น ติดยาเสพติด ติดแอลกอฮอล์ มีความผิดปกตืในการรับประทานอาหาร ในบางรายอาจคิดทำร้ายตัวเองได้

มาเช็กกันหน่อย 10 ข้อ ว่าคุณมีความรู้สึก ‘ไม่พอใจในตัวเอง’ อยู่รึเปล่า ?

  1. อ่อนไหวกับคำพูดและคำวิจารณ์ของคนอื่นมากเกินไป ทนไม่ได้กับคำติและคำวิจารณ์ในแง่ลบ จนแสดงเป็นอารมณ์โกรธ เสียใจ อาละวาดอย่างชัดเจน
  2. เซนซิทีฟมาก จิตตกง่าย เสียใจง่ายกับเรื่องเล็ก ๆ น้อย ๆ
  3. กลัวการเข้าสังคม มองโลกในแง่ร้าย กลัวการถูกปฏิเสธจนไม่กล้าคุย หรือเข้าหาใคร หรืออาจจะเป็นไปในทางตรงกันข้าม คือ ตั้งตัวเป็นศัตรูกับคนอื่น
  4. เรียกร้องความสนใจจากคนอื่นอยู่ตลอดเวลา เช็กเรตติ้ง / ความนิยมของตัวเองอยู่ตลอดเวลา
  5. วิตกกังวลและกระวนกระวายใจง่าย ๆ ขาดความเชื่อมั่นในตัวเอง
  6. ย้ำคิดย้ำทำมากเกินไป เนื่องจากไม่มั่นใจ และกลัวความผิดพลาด
  7. ไม่กล้าลงมือ หรือจัดการทำอะไรด้วยตัวเองคนเดียว เพราะกลัวทำพลาด
  8. ชอบวางอำนาจ สั่งให้คนอื่นทำงานให้ เพื่อเพิ่มความรู้สึกที่สามารถข่มคนอื่นได้ มีอำนาจเหนือคนอื่นเอาไว้
  9. พยายามหาข้อแก้ตัว หรือหาเหตุผลที่เข้าข้างตัวเอง เพื่อไม่ให้คนอื่นเห็นข้อบกพร่องของตัวเอง
  10. ไม่กล้าปฏิเสธคนอื่น เอาใจคนอื่นมากเกินไปจนลืมดูความรู้สึกของตัวเอง เพราะกลัวคนอื่นไม่รัก หรือไม่สามารถเข้าสังคมกับคนอื่น ๆ ได้

เมื่อตกอยู่ในภาวะที่รู้สึกไม่พอใจในตัวเองควรจัดการกับมันยังไง ?

การเพิ่มความมั่นใจให้กับตัวเองนั้นเป็นสิ่งที่ทำได้ไม่ยาก โดยอยากให้ลองทำตามคำแนะนำง่าย ๆ เหล่านี้ก่อน

  1. คิดกับตัวเองในแง่บวกมากขึ้น ไม่ดูถูกตัวเองจนเกินไป เมื่อทำพลาดก็อย่าโทษตัวเอง เสียใจแล้วตัดใจให้จบ เพื่อเริ่มต้นใหม่อีกครั้ง
  2. มองหาข้อดี / จุดแข็งของตัวเอง หากคิดไม่ออกจริง ๆ ให้ลองถามคนรอบข้าง
  3. กล้าปฏิเสธคนอื่นบ้าง โดยเฉพาะในสิ่งที่ไม่ต้องการ เรื่องที่ไม่อยากพูด ไม่อยากทำจริง ๆ
  4. เพิ่มความสุขให้กับตัวเองด้วยการมองหาสิ่งที่ชอบ และหาเวลาทำสิ่งนั้น ๆ
  5. พูดคุยกับคนอื่นอย่างเป็นมิตร หากคนรอบข้างของเรามีความสุขกับเราอย่างจริงใจ เราก็จะมีความสุขไปด้วยได้
  6. ตั้งเป้าหมายที่สามารถทำได้จริง โดยเริ่มจากเรื่องเล็ก ๆ น้อย ๆ แล้วขยับขึ้นไปยังเรื่องที่ใหญ่มากขึ้น เมื่อไหร่ก็ตามที่ทำได้ถึงจุดที่ตั้งไว้ ก็ควรให้รางวัลกับตัวเอง
  7. ให้อภัยคนอื่นเมื่อคนอื่นทำให้เราโกรธ หรือไม่พอใจ
  8. ไม่เปรียบเทียบตัวเองกับผู้อื่น เพราะอาจทำให้เราเครียดและวิตกกังวลมากเกินไป แต่ละคนก็มีชีวิตที่แตกต่างกัน
  9. ดูแลสุขภาพให้แข็งแรงอยู่เสมอ กินอาหารที่มีประโยชน์ ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ และนอนหลับพักผ่อนให้เพียงพอ
  10. จัดระเบียบและความสะอาดร่างกายตัวเอง ไปจนถึงข้าวของเครื่องใช้ต่าง ๆ ในบ้านให้สะอาดเรียบร้อย ให้ปลอดโปร่งและสบายตามากที่สุด

หากทำตามวิธีที่แนะนำไปแล้วยังไม่รู้สึกดีขึ้น หรือยังรู้สึกไม่ภูมิในตัวเองเพิ่มขึ้นเลย ควรไปปรึกษาแพทย์เพื่อเข้ารับการวินิจฉัย จะได้เข้ารับการรักษาที่ถูกวิธีต่อไป