ถึงแม้ว่า ภาวะลิ่มเลือดอุนตันในปอด นั้นเป็นชื่อที่อาจไม่ค่อยคุ้นหูสักเท่าไหร่ แต่ก็เป็นร้ายที่อาจคร่าชีวิตได้ มาเช็กกันดูหน่อยว่าคุณมีความเสี่ยงอยู่รึเปล่า

ทำความรู้จักภาวะลิ่มเลือดอุดตันในปอด

อ. นพ.วิรัช ตั้งสุจริตวิจิตร สาขาวิชาโรคระบบการหายใจและเวชบำบัดวิกฤต ภาควิชาอายุรศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล ได้อธิบายถึงภาวะนี้โดยระบุว่า ภาวะลิ่มเลือดอุดตันในปอด มักเกิดจากการที่ลิ่มเลือดอุดตันที่บริเวณหลอดเลือดขา ซึ่งเป็นหลอดเลือดที่เชื่อมต่อเข้ากับหัวใจข้างขวาและปอด หลังจากนั้นลิ่มเลือดก็จะหลุดไปอุดตันที่ปอดตามลำดับ แต่โดยส่วนมาก ภาวะลิ่มเลือดอุดตันมักจะเกิดที่บริเวณใดบริเวณหนึ่งก่อนเข้าสู่ปอด เช่น ในปัจจุบันมีการใส่สายเข้าไปร่างกายเพื่อให้ยาทางหลอดเลือดดำใหญ่ ที่อาจทำให้เกิดลิ่มเลือดที่แขนได้ มีจำวนน้อยมากที่ลิ่มเลือดจะเข้าสู่ปอดทันทีแบบที่ไม่พบในบริเวณอื่นมาก่อน

สาเหตุของการเกิดภาวะลิ่มเลือดอุดตันในปอด

  • เคยเข้ารับการผ่าตัด ทำให้ตอนนิ่งอยู่กับที่เป็นเวลานาน ๆ
  • ป่วยเป็นมะเร็งบางชนิด
  • เกิดผลข้างเคียงจากการใช้ยาบางประเภท
  • เป็นโรคที่เกิดจากพันธุกรรม

นอกเหนือจากนั้น ภาวะลิ่มเลือดอุดตันในปอดก็อาจเกิดขึ้นเองได้โดยไม่มีสาเหตุที่แน่ชัด

ใครที่เป็นกลุ่มเสี่ยงเกิดภาวะลิ่มเลือดอุดตันในปอด

  • ผู้ที่สูบบุรี่ ซึ่งจะมีผลต่อหลอดเลือดโดยตรง อาจทำให้หลอดเลือดบาดเจ็บ เสี่ยงต่อการเกิดลิ่มเลือดอุดตัน
  • ผู้ที่ไม่เคลื่อนไหวร่างกายเป็นเวลานาน

อาการของภาวะลิ่มเลือดอุดตันในปอด

เป็นสิ่งที่อันตรายมาก เพราะโดยส่วนใหญ่แล้วภาวะลิ่มเลือดอุดตันในปอดมักจะมีไม่อาการปรากฏให้เห็น ซึ่งผู้ป่วยจะต้องรู้ก็ต่อเมื่อมาพบแพทย์ด้วยอาการที่แสดงให้เห็นชัด ๆ 2 อย่าง ได้แก่

  • เหนื่อย หอบ โดยระดับความเหนื่อยของผู้ป่วยแต่ละรายจะแตกต่างกันไปตามความรุนแรงของอาหาร หรือปริมาณลิ่มเลือดที่อุดตันในปอดว่ามีมาก หรือน้อยแค่ไหน และอาการหนื่อยนี้ก็จะมีเพิ่มมากขึ้นเรื่อย ๆ หรือเหนื่อยในช่วงที่ต้องทำกิจกรรมต่าง ๆ ที่ทำอยู่เป็นประจำแต่รู้สึกได้ว่าเหนื่อยมากกว่าปกติ เช่น เดินขึ้นบันไดบ้าน
  • ขาบวม อาการลักษณะแบบนี้พบได้ในบางรายเท่านั้น โดยเกิดจากลิ่มเลือดไปอุดตันที่บริเวณขา

ภาวะลิ่มเลือดอุดตันในปอดส่งผลยังไงต่อสุขภาพของเราบ้าง

สำหรับผู้ที่มีภาวะลิ่มเลือดอุดตันในปอดจะมีอาการที่ส่งผลตั้งแต่ทำให้คุณภาพของชีวิตแย่ลง ไปจนถึงทำให้เกิดการเสียชีวิตได้ โดยไล่ไปตามระดับ ดังนี้

  • เหนื่อย หอบ ทำกิจกรรมต่าง ๆ ในชีวิตประจำได้แย่ลง
  • หากการรักษาอาการที่เป็นทำได้ไม่ดี ก็อาจทำให้ความดันในหลอดเลือดแดงที่ปอดสูงขึ้นได้
  • ร่างกายบวม หัวใจข้างขวาล้มเหลวเรื้อรัง
  • ในผู้ป่วยที่ผนังกั้นหัวใจทำงานผิดปกติ หรือรั่ว อาจส่งผลให้ลิ่มเลือดอุดตันข้ามไปยังสมองได้ เนื่องจากหลอดเลือดดำจากปอดมีการเชื่อมต่อไปที่สมองด้วย
  • เสียชีวิต กรณีที่การวินิจฉัยผิดพลาดและได้รับการรักษาที่ไม่ถูกกับโรค หรือรักษาภาวะลิ่มเลือดอุดตันที่ปอดได้ไม่ทันเวลา

ผู้ป่วยลิ่มเลือดอุดตันในปอดบางรายที่เสียชีวิตเนื่องมาจากได้รับการรักษาที่ไม่ทันท่วงที เพราะผู้ป่วยบางรายมีอาการแต่ไม่ได้ไปพบแพทย์ในทันที เช่น บางรายคิดว่าเป็นอาการเหนื่อยตามวัย จึงละเลยที่จะไปพบแพทย์ ทำให้การรักษาล่าช้าออกไป ฉะนั้น จึงควรรับไปพบแพทย์ทันทีเมื่อมีอาการผิดปกติเกิดขึ้น

วิธีการรักษาภาวะลิ่มเลือดอุดตันในปอด

  • หากอาการเกิดขึ้นฉับพลัน ระดับสัญญาณชีพไม่คงที่ แพทย์จะใช้ยาละลายลิ่มเลือดในการรักษา
  • หากมีอาการแต่ภาวะยังไม่เข้าขั้นวิกฤต แพทย์จะใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดในการรักษา

จะป้องกันภาวะลิ่มเลือดอุดตันในปอดได้ยังไง

ในความเป็นจริงแล้ว ภาวะลิ่มเลือดอุดตันในปอดไม่สามารถป้องกันได้ 100% แต่ก็มีวิธีป้องกันโรคที่สำคัญอยู่ ได้แก่ การลดปัจจัยที่ควบคุมได้ เช่น หากนอนอยู่กับที่นาน ๆ ให้พยายามเคลื่อนไหวร่างกายให้มากขึ้น หากหลอดเลือดมีความหนืด ก็ให้ดื่มน้ำมาก ๆ เป็นต้น